Phương hướng

Trong Hậu Thiên bát quái, tám hướng ứng tám quái — Bắc là Khảm, Nam là Ly, Đông là Chấn, Tây là Đoài, bốn hướng chéo ứng Cấn, Tốn, Khôn và Càn.

Hướng là chỗ phong thủy khác hẳn bốn hệ còn lại trên site này: nó không nói về con người mà nói về một thứ đo được bằng la bàn. Nhưng chính vì đo được nên nó cũng là chỗ dễ sai nhất, và phần lớn cái sai không nằm ở lý thuyết mà nằm ở thao tác đo.

Tám hướng, tám quái, năm hành

Hướng	Quái	Hành	Nhóm mệnh hợp
Bắc	Khảm 坎	Thủy	Đông tứ mệnh
Đông Bắc	Cấn 艮	Thổ	Tây tứ mệnh
Đông	Chấn 震	Mộc	Đông tứ mệnh
Đông Nam	Tốn 巽	Mộc	Đông tứ mệnh
Nam	Ly 離	Hỏa	Đông tứ mệnh
Tây Nam	Khôn 坤	Thổ	Tây tứ mệnh
Tây	Đoài 兌	Kim	Tây tứ mệnh
Tây Bắc	Càn 乾	Kim	Tây tứ mệnh

Bảng này giải thích vì sao hai nhóm mệnh chia như vậy. Nhóm Đông gồm Thủy, Mộc và Hỏa — ba hành nối nhau liền mạch trên vòng tương sinh. Nhóm Tây gồm Thổ và Kim, cũng sinh nhau. Cách chia không phải theo địa lý mà theo quan hệ hành, nên đừng tìm lý do trong bản đồ.

Tọa và hướng — hai đầu của một trục

Hai chữ này bị dùng lẫn liên tục, mà chúng luôn ngược nhau đúng 180 độ. Hướng là phía mặt tiền quay ra, phía nhận sáng và nhận người vào. Tọa là phía lưng nhà dựa vào. Một căn nhà tọa Bắc thì hướng Nam — cổ thư gọi là tọa Khảm hướng Ly.

Nguyên tắc cổ điển là tọa phải vững, hướng phải thoáng: sau lưng có núi, có nhà cao hoặc ít nhất là tường đặc; trước mặt có khoảng trống, cổ thư gọi là minh đường. Đây là một trong những nguyên tắc dễ giải thích nhất trong toàn bộ phong thủy, và nó lặp lại ở mọi quy mô — từ thế đất cho đến chỗ đặt một cái bàn.

Đo hướng thế nào cho không sai

1. Hướng nhà tính theo mặt tiền chính, nơi cửa chính mở ra và nhà quay mặt ra đường, không tính theo ban công hay cửa sổ lớn nhất.
2. Đứng lùi vào trong, quay mặt ra đúng phía mặt tiền, giữ la bàn ngang tầm thắt lưng và song song mặt đất.
3. Tránh xa cột bê tông, tủ sắt, tủ lạnh và ổ điện — cốt thép làm lệch kim rất mạnh, đủ để đẩy kết quả sang hẳn một cung bên cạnh.
4. Đo ba lần ở ba chỗ khác nhau. Nếu ba kết quả lệch nhau quá vài độ thì môi trường đang nhiễu, không phải nhà khó đo.

Một chi tiết ít ai nói: la bàn chỉ từ trường chứ không chỉ cực bắc địa lý, và hai thứ này lệch nhau. Ở Việt Nam độ lệch nhỏ, còn mỗi cung hướng rộng tới 45 độ, nên với người dùng thông thường sai số ấy không đổi kết luận. Nó chỉ đáng quan tâm khi số đo rơi sát ranh giới giữa hai cung — và khi đó, cách trung thực là ghi nhận nhà nằm ở ranh, chứ không phải làm tròn về phía mình muốn.

Hai mươi tư sơn: khi tám hướng là chưa đủ mịn

Các phái sâu hơn chia vòng tròn thành 24 sơn, mỗi sơn 15 độ, tức mỗi hướng lớn chứa ba sơn. Tên của 24 sơn ghép từ ba nguồn: mười hai địa chi như Tý, Sửu, Dần; tám thiên can — mười can trừ Mậu và Kỷ vì hai can Thổ này được xếp vào trung cung; và bốn quái góc Càn, Khôn, Cấn, Tốn.

Với đa số người ở nhà phố hoặc chung cư, chia đến 24 sơn là mức chi tiết vượt quá độ chính xác của phép đo — sai số khi đứng cạnh một bức tường bê tông đã lớn hơn 15 độ. Biết là có tầng chi tiết ấy thì tốt, nhưng dùng nó khi chưa đo chuẩn được thì chỉ là chính xác giả.

Vì sao người Việt chuộng hướng nam và đông nam

Câu tục ngữ “lấy vợ hiền hòa, làm nhà hướng nam” có lý do khí hậu rất rõ, và không cần đến huyền học nào để hiểu.

• Gió mùa mùa hè ở miền Bắc và miền Trung thổi từ hướng nam và đông nam, nên nhà quay mặt về đó thì mát và thông gió tốt.
• Gió mùa đông bắc lạnh và khô đập vào lưng nhà, nơi ít cửa nhất — đúng thứ mình muốn.
• Mặt trời mùa hè lặn ở phía tây bắc, nắng chiều gay gắt nhất; nhà quay nam thì tường tây chỉ là tường hông.
• Ánh sáng phía nam ổn định cả ngày, không chói gắt như nắng tây, không thiếu như phía bắc.

Đây là một ví dụ mẫu cho cách đọc phong thủy trên site này: một quy tắc cổ truyền, nhưng cơ sở của nó là khí hậu và hướng nắng của chính vùng đất sinh ra quy tắc ấy. Chép nguyên quy tắc sang một vùng khí hậu khác mà không xét lại là chép cái vỏ.

Hướng của phòng, của bàn, của giường

Trong nhà, mỗi thứ tính hướng theo một cách riêng, và đây là chỗ hay nhầm nhất:

• Phòng tính theo hướng cửa phòng mở ra, cùng logic với hướng nhà.
• Bàn làm việc tính theo hướng mặt người ngồi quay về, không phải hướng mặt bàn nhìn ra.
• Giường tính theo hướng đỉnh đầu khi nằm, theo quy ước phổ thông ở Việt Nam. Nói rõ: có phái tính ngược lại theo hướng chân, và hai bên không hoà giải được. Nếu bạn đọc hai nguồn thấy trái nhau thì thường là do chúng dùng hai quy ước khác nhau chứ không phải một bên chép sai.

Cách áp cụ thể nằm ở phòng ngủ và nhà ở. Muốn biết bốn hướng nào là của mình thì tính cung mệnh trước; công cụ ở mục phong thủy trong Xem Online làm giúp phần cộng số.

Hiểu lầm thường gặp

“Nhà hướng xấu thì không ở được” là hiểu lầm gây tốn kém nhất trong toàn bộ trụ này. Phần lớn người Việt sống ở nhà phố trong ngõ hoặc chung cư, nơi hướng đã bị quy hoạch quyết định từ trước và không ai chọn được. Nếu quy tắc chỉ đúng với người đủ tiền chọn hướng thì nó không còn là tri thức nữa.

Cách đọc hợp lý hơn: hướng nhà là một tầng trong nhiều tầng, và là tầng khó đổi nhất, nên cũng là tầng ít đáng bận tâm nhất. Những tầng dưới — ánh sáng, thông gió, lối đi, chỗ đặt giường và bàn — vừa đổi được, vừa ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày rõ hơn nhiều. Ai bảo bạn phải chuyển nhà hay phải mua vật phẩm vì một số đo la bàn thì đang bán hàng, không phải đang xem phong thủy.